Archive for the ‘Symeon the Stylite’ Tag

A snake in the belly: An episode in the life of Symeon the Stylite (Armenian synaxarion)   1 comment

I have often turned here to Bayan’s ed. of the Armenian synaxarion in PO (see here for the appropriate volumes for each month). Thanks to archive.org, these volumes are all easily accessible, and thus it makes for a convenient reading-text. My colleague, Ed Mathews, in his recently inaugurated series of volumes providing an Armenian synaxarion text with facing ET, briefly sets forth the known versions of the synaxarion in Armenian and also points out that Bayan’s ed. is not quite what he says it is, namely, that of Tēr Israel (pp. xvii-xix). Others, too, have discussed the state of things with the Armenian synaxarion versions (see the bibliography below).

Among HMML’s collections there are, of course, some synaxarion manuscripts, so for today, here is one such manuscript, with a single episode from one of today’s commemorations, that of Symeon the Stylite, compared with Bayan’s edition. The manuscript in question is APIB (Armenian Patriarchate of Istanbul, Balat) 1, dated 1637, and with very clear Bolorgir script. Our passage appears on p. 72, col. b, lines 10-20; the corresponding text in Bayan’s ed. is in PO 5: 470.

Here, then, is the manuscript image, the transcribed text of the manuscript and Bayan’s ed. aligned by sentence, some vocabulary and grammar notes for students of the language, and English translations of each.

APIB 1, p. 72, col. b, lines 10-20

APIB 1, p. 72, col. b, lines 10-20

A = APIB 1

B = Bayan

A Կին մի ի գիշերի ջուր ըմպելով. եւ ընդ ջրոյն գնաց յորովայն նորա ձագ աւձի։

B Կին ոմն ի գիշերի ջուր ըմպելով՝ եմուտ յորովայն նորա ընդ ջրոյն ձագ օձի,

  • ըմպեմ, արբի, ա՛րբ to drink (here inf.instr.)
  • գնամ, գնացի to go
  • որովայն, -ից belly
  • ձագ, -ուց young (of a particular animal)
  • աւձ, -ից serpent
  • մտանեմ, մտիմ մուտ to enter

A եւ սնեալ աճեաց ի փորն՝ եւ յո՛յժ չարչարէր ըզկինն։

B եւ սնեալ ի փորին՝ աճեաց եւ յոյժ չարչարէր զկինն.

  • սնանիմ, սնայ to be nourished, fed
  • աճեմ, -եցի to grow, increase
  • փոր, -ոյ/-ի belly, abdomen, insides, cavity
  • յոյժ very, very much, considerably
  • չարչարեմ, -եցի to torment, cause pain

A եւ նա՛ գնացեալ առ ս(ուր)բն սիմէոն եւ ասաց զկիրս անձինն աղաչելով զնա՝ զի աւգնեսցէ՛ նմա։

B եւ գնացեալ առ երանելին աղաչեաց։

  • ասեմ, ասացի to say
  • կիրք, կրից (pl. tantum) suffering, pain, torment, passions, emotion, sentiment
  • անձն, անձին, անձանց person, being, mind, heart, self
  • աղաչեմ, -եցի to supplicate, pray
  • աւգնեմ, -եցի to help, assist

A Եւ ընդ աղօ՛թել սրբոյն ել աւձն ընդ բերան կնոջն.

B Եւ սուրբն Սիմէոն աղօթիւք եհան զօձն ընդ բերան կնոջն.

  • աղօտեմ, -եցի to pray, intercede
  • ելանեմ, ելի to go out
  • աղօթք, -թից (pl. tantum) prayer
  • հանեմ, հանի to draw out, remove, take away

A եւ անկեալ յերկիր սատակեցաւ։

B եւ առժամայն սատակեցաւ

  • անկանիմ, անկայ to fall
  • սատակեմ, -եցի to kill, slay, slaughter, destroy (here aor m/p 3sg)
  • առժանայն immediately, suddenly

A Եւ է՛ր չափով կանգուն մի։

B եւ էր կանգուն մի։

  • չափ, -ուց/-ոց measure, measurement, quantity, proportion
  • կանգուն, -գնոց cubit (also straight, standing, firm, stable)

ET of the APIB 1 text

While a woman was drinking water at night, a young serpent went into her belly along with the water, and it was nourished and grew in her insides and was causing the woman considerable pain. So she went to Saint Symeon and spoke of her suffering, asking him to help her, and at the praying of the saint the serpent went out through the woman’s mouth, fell to the ground, and died. In size it was one cubit.

ET of Bayan’s text

While a certain woman was drinking water at night, a young serpent entered her belly along with the water, and it was nourished in her insides and grew and was causing the woman considerable pain. So she went to the blessed [Symeon] in supplication, and with his prayer Saint Symeon drew the serpent out through the woman’s mouth, and immediately it died. It was one cubit.

Bibliography

Adontz, N. “Note sur les synaxaires arméniens.” Revue de l’Orient Chrétien 24 (1924): 211–218.

Mathews, Jr., Edward G. On this Day: The Armenian Church Synaxarion, January. Provo, 2014.

Mécérian, J. “Introduction à l’étude des synaxaires arméniens.” Bulletin Arménologique, Mélanges de l’Université de S. Joseph 43 (1953): 99–128.

Nersessian, S. Der. “Le synaxaire arménien de Grégoire VII d’Anazarbe.” Analecta Bollandiana 68 (1950): 261–285.
Advertisements

Old Georgian phrases and sentences 12   1 comment

Our next Old Georgian excerpt comes from an episode in the story of Symeon the Stylite, § 21 (Garitte, CSCO 171-172, with text also available at TITUS here), two sentences reporting a fiendish onslaught by some devil-inspired beasts.

და ბრძოლა სცა ეშმაკმან მას შინა ბრძოლითა დიდითა, და მოიყვანნა მის ზედა მრავალნი მჴეცთაგანნი, გუელნი და ვეშაპნი, რომელნი ჰბერვიდეს და ისტუენდეს მის ზედა…

…et pugnam dedit ei diabolus in eo pugna magna, et adduxit super eum multas e bestiis, lupos [!] et dracones, qui sufflabant et sibilabant super eum… (Garitte’s LT)

…and the devil gave him a fight with a great fight within him, and brought against him many beasts, snakes and dragons, which were breathing and hissing at him…

Here are a few grammatical and lexical helps for those that might want them:

Verbs

  • ს-ც-ა aor 3sg O3 ცემაჲ to give (the phrase with მას შინა here strikes me as a little strange, and that strangeness is also reflected in my translation, as well as Garitte’s LT)
  • მო-ი-ყვან-ნ-ა aor 3sg + N-infix მოყვანება to bring in
  • ჰ-ბერვ-ი-დ-ეს impf 3pl O3 ბერვა to breathe, blow (Z. Sarjweladze and H. Fähnrich, Altgeorgisch-Deutsches Wörterbuch [2005], 101: “blasen, hauchen, einhauchen”)
  • ი-სტუენ-დ-ეს impf 3pl სტუენა to hiss (cf. სტუენა “hissing” in Rayfield et al., Comprehensive Georgian-English Dict.,1197, which also agrees with Garitte’s LT, but Sarjweladze-Fähnrich, 1116, “pfeifen”!)

Other vocabulary

  • ბრძოლაჲ fight, struggle
  • ეშმაკი devil, demon
  • მჴეცი wild animal, beast (here analyzed as მჴეც-თა-გან-ნი)
  • გუელი snake (e.g. ὄφις in versions of Mt 7:10 and Jn 3:14; but compare Garitte’s LT!)
  • ვეშაპი δράκων (cf. Arm. վիշապ, etc.; see H. Ačaṙian, Arm. Etym. Dict., IV 341-342)

Excerpta synaxarica Armeniaca   1 comment

The synaxarion has made its appearance here in various languages many times. These collected hagiographic texts in brief arranged according to the church calendar offer students of the languages of the Christian east and students of Christianity more generally unique opportunities for learning the language and traditions. Not in terms of content, but of form, synaxarion entries are to the longer hagiographic texts dedicated to a saint’s legends almost what short stories are to novels. There are pleasures and benefits specific to the longer time required of a novel or a long hagiographic text, but there are likewise benefits and pleasures that derive from the shorter modes of the synaxarion and the short story. With the synaxarion, we collect some basics of the stories, either for the first time or as a review, and we can see the whole in minutes or hours, as opposed to days. Not all saints have a long vita, martyrdom, or encomium, but for those that do, their synaxarion reading may be a kind of praelectio or praeexercitamentum. Synaxarion selections often focus on the interesting bits that for this or that reason easily hold our attention, but they also present enough lexical and syntactic variety to be instructive for learners, yet without being too overwhelming in length. Selections from the synaxarion may even serve as a kind of chrestomathy with some appropriate helps (grammatical notes, glossaries, and/or translations).

https://hmmlorientalia.files.wordpress.com/2013/09/19734-0902st_mamant.jpg

St. Mamas on a lion. Image from here.

Below are a few excerpts from the readings for the past few days, Aug 31-Sept 2 (disregarding the difference between Old Style and New Style dates). Of course, since these are excerpts, we don’t get the whole story here, but hopefully you’ll learn (or re-learn) something, as I did in copying them. Most of these are simple sentences with basic forms and vocabulary, but a few were chosen simply because they struck me as memorable for some reason or other.

What’s the purpose of having picked out these excerpts and sharing them here? First, to highlight some hagiographic material readers might not otherwise regularly come across, and that chance meeting might lead to some story, passage, or text of interest and use to someone. The readings excerpted here come from longer or shorter remembrances of Photina (the woman at the well; cf. BHO 992), the invention of the cincture of Mary, Joshua, Symeon the Stylite (cf. BHO 1121-1126), Martha (cf. BHO ), Longinus (cf. BHO 565-566), and Mamas (cf. BHO ).

Second, especially for students of classical Armenian, these excerpts will provide some practice reading and also show how passages like these might be of use in studying the language. How much grammar might we divine, how much common and not-so-common vocabulary do we see in action in these selections from just a few pages of Armenian text? To list only a few examples, consider this vocabulary associated with tortures and martyrdom from the selections below:

  • հատանեմ, հատի to cut (off)
  • կտրեմ, -եցի to cut (off)
  • քերեն, -եցի to scratch
  • մարմին, մարմնոյ body
  • սուր, սրոյ sword
  • մուրճ, մրճոց hammer
  • հուր, հրոյ fire
  • դեղ, -ոց/-ից poison (here followed by the gen. մահու, lethal)
  • արիւն, -եան blood (e.g. with հեղում, հեղի to pour [here aor pass], հեղաւ արիւնն յերկիր the blood flowed on the earth)
  • բանտ/դ, -ից prison

And here are some terms associated with some aspect of Christianity:

  • յիշատակ, -աց remembrance, commemoration
  • երանելի blessed, happy (referring to a saint)
  • հաւատամ, -ացի to believe
  • խոստովանեմ, -եցի to confess

For verbs we have the ubiquitous participial forms as well as, given the genre, a host of past narrative forms that can be found in almost every line. This is not even to mention the very frequent function words and general vocabulary.

Thirdly, for readers with any interest at all in hagiography who may have less inclination to study classical Armenian, this little notice might serve as a reminder of what an important source hagiography, including the versions of the synaxarion in whatever language, is for questions of history, legend, literature, religious devotion, and religious memory. I do not know of an English translation of the Armenian synaxarion, but there is a complete French translation in the PO volumes. (An English version of the Armenian would be welcome, but it would be a long undertaking.)

Bibliography

Adontz, Nicholas. “Note sur les synaxaires arméniens.” Revue de l’Orient Chrétien 24 (1924): 211–218.

Aßfalg, Julius. “Synaxar(ion).” In H. Kaufhold, ed., Kleines Lexikon des christlichen Orients. 2d ed. Wiesbaden, 2007. Pp. 448-449.

Cowe, S. Peter. “Armenian Hagiography.” In The Ashgate Research Companion to Byzantine Hagiography, edited by Stephanos Efthymiadis, 1:299–322. Ashgate, 2011.

Mécérian, Jean. “Introduction à l’étude des synaxaires arméniens.” Bulletin arménologique, Mélanges de l’Université de S. Joseph 43 (1953): 99–128.

The excerpts

These lines (with the corresponding French translation) are taken from PO 5: 461-483, ed. and tr. G. Bayan. (See a list here, with links, of synaxarion texts in Armenian and other languages published in PO.) They are cited by page number in PO 5.

5.461

հաւատաց ի Քրիստոս եւ երտեալ ի Կարթագինէ ի քաղաքն Ափրիկիոյ մկրտեցաւ եւ անունեցաւ Փաւտինէ։ Elle crut au Christ, se rendit à Carthage, dans la ville d’Afrique…

Եւ քարոզէր զանուն Տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի ամենեցուն, եւ լուսաւորէր զբազումս ի կռապաշտիցն։ Elle prèchait à tous le nom de notre Seigneur Jésus-Christ, et instruisait bon nombre d’idolâtres.

5.462

Եւ հրամայեաց զի սրով հատցեն զձեռսն Il ordonna de lui couper avec l’épée, les mains…

եւ ոչ կարացին հատանել զձեռսն։ … mais [ils] n’arrivèrent pas à lui couper les mains.

Հրամայեաց Ներոն արքայն զի մրճօք կտրեսցեն զձեռսն Néron ordonna alors de lui détacher les mains avec les marteaux.

Եւ ապա հուր բորբոքեցին եւ ընկեցին անդ զաղախինն Քրիստոսի On alluma ensuite un grand feu et on y jeta la servante du Christ.

Հանին ի հրոյն եւ արբուցին երկիցս անգամ դեղ մահու եւ ոչ վնասեցաւ նա։ On la fit sortir du feu, et on lui fit boire par deux fois du poison mortel, elle n’eut aucun mal.

5.463

Եւ ապա կախեցին զփայտէ եւ քերեցին զմարմին նորա եւ յոյժ հեղաւ արիւնն յերկիր Ensuite on la suspendit à un arbre, on lui déchira le corps, le sang coula abondamment à terre…

Եւ յորժամ իջուցին ի փայտէն հանին զերկոսին աչսն եւ բարձեալ տարան զնա ի խաւարյին եւ ի ժահահոտ բանտ յորուն էին օձք եւ թունաւոր սողունք։ Lorsqu’on la descendit de l’arbre, on lui creva les deux yeux et on la transporta dans une prison obscure et infecte, où se trouvaient des serpents et des reptiles venimeux.

Եւ մինչեւ ցայսօր որք իցեն աչացաւ եւ աչաչեն զԱստուած եւ զսրբուհի վկայն իւր զփօտինէ առժամայն բժշկին ե լուսաւորին աչք իւրեանց։ Et jusqu’aujourd’hui, ceux qui souffrent des yeux et prient Dieu et sa sainte martyre Photine guérissent aussitôt et recouvrent la vue.

5.465

Եւ ի ժամանակս Լեւոնի որդւոյ Վասլի թագաւորի՝ բազում սքանչելագործեաց գօտի սուրբ աստուածածնին բժշկիւթիւնս ի թագուհին Զոյի, յորմէ հալածեաց ի նմանէ զդեւն, որ բազում ամօք չարչարէր զնա, եւ յայլ ամենայն նեղեալս։ Sous le règne de Léon, fils de l’empereur Basile, la ceinture de la sainte mère de Dieu fit de nombreux miracles et guérisons sur la personne de l’impératrice Zoë, en chassant le démon, qui la tourmentait depuis de longues années, et sur tous les autres infirmes.

5.467

Սա ետ հրաման արեգականն եւ լուսնին եւ դադարեցին ի գնացից, մինչեւ կոտորեաց զՔանանացիսն ի Գաբաւոն։ C’est lui qui commanda au soleil et à la lune, et ils s’arrètèrent dans leur course jusqu’à ce qu’il eût massacré les Chananéens à Gabaon.

5.467-468

Symeon the Stylite on a 6th-7th century token (Walters Art Mus.,  48.2666; see here)

Symeon the Stylite on a 6th-7th century token (Walters Art Mus., 48.2666; see here)

Եւ մինչդեռ պատանեակն էր լսէր յեկեղեցւոջն հանապաց զգրելսն ի Պօղոսէ առաքելոյն եւ ի ծերունի ումեմնէ աստուածասիրէ տեղեկանայր եթէ վասն փրկութեան հոգւոց են գրեալքն։ Pendant qu’il était tout jeune il entendait continuellement à l’église les épîtres de l’apôtre Paul, et il apprit d’un viellard zélé qu’elles étaient écrites pour le salut des âmes.

5.468

Եւ նախանձեալ կրօնաւորացն ընդ ճգնութիւն արդարոյն ստիպեցին զհայր վանացն հանել զնա։ Les religieux devinrent jaloux de l’ascétisme du juste et obligèrent l’abbé du couvent de le renvoyer.

Իսկ երանելին ելեալ լալով գտանէ ջրհոր մի ցամաք, եր խոր յոյժ, լի թիւնաւոր զեռնօք եւ ընկէց զանձն իւր ի մէջ օձիցն, ոչ ինչ ճաջակելով։ Le bienheureux partit en pleurant, trouva un puits à sec et très profond, plein de reptiles venimeux, et se jeta parmi les serpents, sans prendre de nourriture.

5.469

Եւ նորա արարեալ անդ աւուրս ինչ՝ գնաց յանապատ եւ անդ շինեաց իւր արգելանոց նեղ եւ բնակեցաւ անդ ամս չորս. Il y demeura quelques jours, et se rendit dans un désert; il s’y fabriqua un abri étroit et y demeura quatre ans;

եւ ոչ ինչ ճաշակեաց բայց միայն ոսպն թրջեալ։ il ne se nourissait que de lentilles mouillées.

Եւ յետ այնորիկ շինեալ սիւն բարձրագոյն յերկրէ գիրկս չորս եւ ելեալ եկաց անդ ամս եօթն։ Il construisit ensuite une colonne élevée de la terre de quatre coudées, y monta et y demeura sept ans.

Եւ աղօթիւք զբազում հիւանդս բժշկէր, եւ ուսուցանէր առնել զկամս Աստուծոյ եւ կեցուցանել զհոգիս։ Par ses prières il guérissait beaucoup de malades et leur enseignait à accomplir la volonté de Dieu et à sauver leur âme.

հանգիր առ խարսխի սեան իմոյ եւ ննջեա. Repose-toi au pied de ma colonne et endors-toi.

եւ նորա եդեալ զգլուխ առ սեանն՝ աւանդեաց զհոգին։ Elle posa la tête auprès de la colonne et rendit son âme.

Եւ հրամայեաց դնել զմարմին մօրն իւրոյ առ սեանն. Il ordonna d’enterrer le corps de sa mère près de la colonne.

Եւ ի տեսանել զմայր իւր տխրեցաւ։ A la vue de sa mère il devint triste.

Եւ թաղեցին զնա ի տեղւոջն յայնմիկ վասն տեսանելոյ միշտ զգերեզմանն եւ յիշելոյ զհոգի նորա։ On l’enterra en cet endroit, pour qu’il ait toujours sous les yeux son tombeau et pour qu’il se souvienne de son âme.

5.470

Եւ ընդ աւուրսն ընդ այնոսիկ տեսեալ որսորղաց ոմանց եղն մի, զհետ մտեալ ոչ կարացին ըմդռնել զնա. En ces jours, quelques chasseurs ayant aperçu une biche, la poursuivirent, sans pouvoir l’atteindre.

եւ որսորղացն ըմբռնեալ զնա զենեցին եւ կերան. Les chasseurs la saisirent, la tuèrent et la mangèrent.

եւ նոյնժամայն ատամունք նոցա անկան ի բերանս իւրեանց առ հասարակ։ Aussitôt toutes leurs dents tombèrent dans leur bouche.

Կին ումն ի գիշերի ջուր ըմպելով՝ եմուտ յորովայն նորա ընդ ջրոյն ձագ օձի, եւ սնեալ ի փորին՝ աճեաց եւ յոյժ չարչարէր զկինն. Une femme en buvant de l’eau la nuit avait introduit dans son estomac, en même temps que l’eau, un petit serpent, qui continua à se nourrir et à croître dans le ventre et causait beaucoup de douleurs à la femme.

եւ գնացեալ առ երանելին աղաչեաց։ Elle alla trouver le bienheureux et la pria.

Եւ սուրբն Սիմէեոն աղօթիւք եհան զօձն ընդ բերան կնոջն. եւ առժամայն սատակեցաւ եւ էր կանգուն մի։ Saint Siméon, par ses prières, fit sortir le serpent par la bouche de la femme; il creva aussitôt. Il était long d’une aune.

5.470-471

եւ կեայր ի վերաի սեանն բացօթեաի, յամարայնի արեգակնակէզ լինելով եւ ի ձմերայնի ցրտանք եւ ձիւնով ժուժկալեալ։ Il vivait sur la colonne en plein air, brûlé par le soleil en été et subissant le froid et la neige l’hiver.

5.471

Եւ բազում վտանզաւորք ի ծովու եւ ի ցամաքի կոչէին յօգնականութիւն զանուն սրբոյն Սիմէոնի, եւ առժամայն փրկէին ի նեղութենէ իւրեանց։ Et beaucoup de gens en danger, sur mer et sur terre, appelant au secours et invoquant le nom de saint Siméon, furent aussitôt délivrés de leurs peines.

Եւ յաւուրսն յայնոսիկ այր մի ցանկացեալ կնոջ ումեմն եւ ոչ կարացեալ հասանել պիղծ ցանկութեանն: En ces jours, un homme convoitant une femme ne parvint pas à réaliser ses désirs impurs.

Իսկ յորժամ վածճանեցաւ կինն, երթեալ գաղտնաբար ի գիշերի առ տապան կնոջն կամէր պառնընկել ընդ նեռեալ մարմինն եւ կապեցաւ ընդ տապանին եւ ոչ կարէր ելանել։ Lorsque la femme mourut, il se rendit en secret et pendant la nuit à la tombe de la femme dans l’intention de violer le cadavre; il resta lié à la tombe, et ne pouvait en sortir.

5.471-472

Եւ յորժամ անցուցանէին դագաղօքն զմարմին սրբոյն Սիմէոնի մերձ ի տապանն յայն, աղաղակեաց այրն ասելով. Au moment où l’on faisait passer dans un cercueil le corps de saint Siméon près de cette tombe, l’homme se mit à crier:

5.472

Ողողմեա ինձ սուրբ Աստուծոյ Սիմէոն։ Aie pitié de moi, saint de Dieu, Siméon.

Եւ առժամայն արձակեցաւ, ել ի տապանէն եւ խոստաովանեցաւ զմեղս իւր։ Il se dégagea aussitôt, sortit de la tombe et confessa son péché.

Եւ թաղեցին զերանելին մերձ ի սիւնն։ On enterra le bienheureux près de la colonne.

Եւ Անտոն աշակերտ սրբոյն եւ ապասաւոր նորին գրեաց զաստուածահաճոյ վարս նուրա։ Et Antoine, le disciple du saint et son serviteur écrivit la vie du saint, si agréable à Dieu.

Ի ժամանակս պատկերամարտիցն զանարատ աստուածածնին զերանելի պատկերն՝ ունելով ի գիրկս զտղայացեալ Աստուածն մեր՝ որ էր ի տախտակի նկարեալ ի վանսն որ կոչի Միասինոն, ընկեցին ի ծովակն որ կոչի Ղազարու (?)։ A l’époque des iconoclastes, on jeta dans le lac dit Zagourou [sic] la bienheureuse image de l’immaculé mère de Dieu, tenant dans ses bras notre Dieu comme enfant, [image] peinte sur bois et qui se trouvait au couvent dit Miasinon.

Որ եւ զբազոմ ժամանակս անդէն անփուտ պահեցաւ տախտակն, եւ անապական ի նմին՝ դիւրաջինջ նկար դեղոց։ Le bois s’y conserva incorruptible pendant de longues années, et les couleurs délicates n’eurent à souffrir aucune détérioration.

5.473

Ի սոյն յիշատակ է սրբուհւոյն Մարթայի մօր երանելւոյն Սիմէոնի՝ որ է բարեշնորհ։ En ce jour commémoration de sainte Marthe, mère du bienheureux Siméon, qui est rempli de grâces.

5.474

Յայսմ աւու յիշատակ Կեսարիա կապադովկեցւոց Ղունկիանոսի զինուորի եւ վկայի, զորմէ ասի թէ նա էր որ եբաց գեղարդեամբ զկողս Տեառն ի խաչին եւ յետոյ մկրտեցաւ յառաքելոցն. En ce jour, commémoration, en Césarée de Cappadoce, du soldat et martyr Longinos, duquel on dit que ce fut lui qui perça de sa lance le côté du Seigneur sur la Croix, et qu’il fut baptisé ensuite par les apôtres.

եւ մերձ ի կապպադովկիա սրբութեամբ կենցաղավարելով եկաց։ Il vécut d’une sainte vie près de Cappadoce.

Յետոյ եղեւ ի յՕքտաւիդիս դատաւորէ եւ վասն խոստավանութեամ հաւատոցն հատաւ լեզուն եւ կորզեցան ատամունքն եւ սրով հատաւ գլուխն։ Il fut ensuite saisi par le juge Octavidis et pour avoir confessé la foi on lui coupa la langue, on lui arracha les dents et on lui trancha la tête avec la glaive.

5.475

Եւ էր Ռուփինա յղի։ Rufina était enceinte.

Եւ հարցեալ քննէր զնոսա եւ նոքա խոստովանեցան համարձակութեամբ զանունն Քրիստոսի։ Le juge les interrogea et ils confessèrent avec hardiesse le nom du Christ.

Եւ բարեպաշտին Ռուփինայ լցան աւուրք յղութեանն եւ ծնաւ ի բանդին արու մանուկ Quant à la pieuse Rufina, les jours de sa grossesse s’étant accomplis, elle mit au monde, dans la prison, un garçon.

5.476

Եւ մինչեւ զարգացաւ մանուկն ետ զնա ի դպրոց եւ ուսաւ գիր Lorsque l’enfant grandit, elle l’envoya à l’école et il y apprit les lettres.

եւ ձաղկեցին դահիճքն եւ այրեցին հրով զմարմինն. Les bourreaux le flagellèrent et brûlèrent son corps au feu:

եւ տարան ի ծովն եւ կապեցին ծանր կապար ի պարանոց նորա, եւ կամեցան ընկղմել զնա ի ծովն, ils l’amenèrent à la mer, attachèrent à son cou du plomb lourd, et voulurent le noyer dans la mer,

եւ հրեշտակ Տեառն կորզեաց զնա ի դահճացն, եւ եհան զնա ի մերձակայ լեառն Կեսարու։ mais l’ange du Seigneur le délivra des bourreaux, et le conduisit sur la montagne qui se trouvait près de Césarée.

Եւ ժողովէին առ նա երէք վայրիք եւ յորժամ ընթեռնոյր զաւետարանն երկիր պագանէին ամենայն կենդանիքն։ Les animaux sauvages s’assemblaient de lui et lorsqu’il lisait l’évangile tous ces animaux se prosternaient.

5.477

Եւ կթէր զեղունսն եւ առնէր պանիր եւ բաշխէր աղքասաց եւ որբոց հրամանաւն Աստուծոյ։ Il trayait les biches, fabriquait du fromage et le distribuait aux pauvres et aux orphelins sur l’ordre de Dieu.

Եւ աղաւնի բերէր նմա կերակուր. եւ նա տայր եւ այլ կապելոցն որ էին ի բանդին։ Une colombe lui apportait sa nourriture: il en distribuait aux autres détenus dans la prison.

Եւ բերին այլ առիւծ ահաւոր, զայն որ մինչ ի լերինն էր գնաց առ նա, On introduisit un autre lion terrible, celui qui était allé vers lui lorsqu’il était sur la montagne.

եւ տեսեալ առիւծուն ծանեաւ զերանելին եւ երթեալ երկիր եպագ նմա եւ խօսեցաւ մարդկային բարբառով եւ յանդիմանեաց զամպարշտութիւն դատաւորին. Le lion l’ayant aperçu, reconnut le bienheureux et se prosterna devant lui et parlant le langage humain, reprocha au juge son impiété:

եւ զբաբումս ի կռապատիցն սատակեաց. եւ ինքն գնաց ի տելի իւր։ il tua beaucoup d’idolâtres, et retourna à sa place.

Եւ ըմբիշ մի երեքժանի սուսերաւ եհար զսուրբն։ Un athlète armé d’un trident aigu en frappa le saint.

5.478

հեղոյր ի մարմնոյ նորա արիւնն որպէս աղբիւր։ … le sang coulait de son corps comme une fontaine.

Եւ ելեալ ի վերայ վիմի օրհնեաց զԱստուած Il monta sur un rocher, bénit Dieu…

եւ այնպէս աւանդեաց զհոգին իւր ի ձերս Աստուծոյ։ … il rendit ainsi son âme entre les mains de Dieu.

%d bloggers like this: