Archive for the ‘Paul of Thebes’ Tag

Antony and the death of Paul the Solitary (from the Armenian synaxarion)   Leave a comment

Mainly for students of Armenian, here are two paragraphs from the commemoration of Paul the Solitary (of Thebes; cf. BHO 909-916) in the Armenian Synaxarion for Trē 23/Dec. 1, PO 16: 154-155. As before, I give the text, some glosses and grammatical notes, and Bayan’s French translation.

Եւ յարուցեալ ընթանայր արար ըստ նմանութեան թռչնոյ. եհաս մինչեւ ի տեղին եւ մտեալ յայրն՝ տեսանէ զսուրբն Պօղոս կանգնեալ ի վերայ ծնկացն եւ զձեռս տարածեալ յերկինս։

  • յարուցեալ aor ptcp յարուցանեմ, -ցի to raise
  • ընթանայր impf 3sg ըթանամ, -ացաց to run
  • արար aor 3sg առնեմ to make, do
  • նմանութիւն similarity, likeness
  • թռչուն, -չնոց bird
  • եհաս aor 3sg հասանեմ, -հասի to arrive at, reach
  • մտեալ aor ptcp մտանեմ, մտի, մուտ to enter
  • այր, -ից cave (dist. from այր man!)
  • տեսանէ pres 3sg տեսանեմ, տեսի to see
  • կանգնեալ pres ptcp կանգնեմ, -եցի to raise
  • ծունկք (also ծունգք) knee (plurale tantum)
  • տարածեալ pres ptcp տարածեմ, -եցի to spread, stretch out

Il se releva, se mit à courir précipitamment comme un oiseau, arriva jusqu’à l’endroit, pénétra dans la grotte et aperçut saint Paul dressé sur ses genoux, les bras levés vers le ciel.

Եւ կարծեցեալ եթէ կենդանի եւս իցէ, ուրախ եղեւ յոյժ, եւ կացեալ մերձ՝ ծանեաւ եթէ հանգուցեալ է. պատեաց զնա պատմուճանաւն, եւ եդ առաջի ըստ կարգի քրիստոնէից՝ սաղմոսիւք եւ օրհնութեամբ։

  • կարծեցեալ aor ptcp կարծեմ, -եցի to think, believe
  • կենդանի alive
  • եւս still
  • իցէ pres subj 3sg եմ to be
  • ուրախ joyful, cheerful
  • եղեւ aor 3sg եղանիմ to become
  • յոյժ very much, a lot
  • կացեալ aor ptcp կամ, կացի to stand, remain, continue
  • մերձ near
  • ծանեաւ aor 3sg ճանաչեմ, ծանեայ to know (NB! cf. Meillet, Altarm. Elementarbuch § 111)
  • հանգուցեալ reposed, dead (aor ptcp հանգուցանեմ to leave to rest, to put, to finish, to bury)
  • է pres 3sg եմ to be
  • պատեաց aor 3sg պատեմ, -եցի to surround, enclose, gird (wrap up)
  • պատմուճան, -աց garment
  • եդ aor 3sg դնեմ, եդի to put place
  • կարգ, -աց order, rank, arrangement
  • սաղմոս, -աց ψαλμός
  • օրհնութիւն blessing, doxology, hymn

Il le crut encore en vie et en ressentit une grande joie; mais lorsqu’il s’en fut approché, il reconnut qu’il était décédé. Il l’ensevelit avec le vêtement et l’étendit devant lui, selon la coutume des chrétiens, avec psalmodies et bénédictions.

Եւ տրտմէր յոյժ զի ոչ ունէր ընդ ինքեան բրիչ որով հատեալ զերկիր՝ թաղեսցէ զնա. եւ տարակուսեալ յանձն իւր ասէր. Մեռայց եւ ես մերձ մարմնոյս Պօղոսի։

  • տրտմէր impf 3sg տրտնիմ, -եցայ to be grieved, afflicted
  • ունէր impf 3sg ունիմ, կալայ (NB!) to have, hold
  • ինքեան G/D/L sg ինքն self
  • բրիչ, -աց hoe, pickaxe, mattock, etc.
  • հատեալ հատանեմ, հատի to cut (> dig)
  • թաղեսցէ aor subj 3sg թաղեմ, -եցի to bury
  • տարակուսեալ pres ptcp (աա- is a typo in the PO text) տարակուսիմ, -սեցայ to have doubts, hesitate
  • անձն, ձին, ձանց person, self
  • ասէր impf 3sg ասեմ, ասացի to say
  • Մեռայց aor m/p subj 1sg մեռանիմ, -այ to die
  • մարմին, -մնոց body

Et il s’attristait beaucoup de ne pas avoir une bêche sous la main, pour creuser le sol et l’inhumer, et se trouvant dans l’embarras, il dit: «Je veux mourir, moi aussi, près du corps de Paul.»

Եւ մինչեռ զայս խորհէր՝ եկեալ երկու առիւծք յանապատէն, եւ մերձ երթեալ՝ լիզուին զոտս ծառային Աստուծոյ, եւ ողբային որպէս բանաւորք։

  • խորհէր impf 3sg խորհիմ, -եցայ to think
  • եկեալ aor ptcp գամ, եկի to come
  • առիւծ, -ոյ/ու, -ոց/ուց lion (for a lion in another Armenian passage from the synaxarion, see here)
  • անապատ, -ից, -աց desert
  • երթեալ pres ptcp երթամ, չոգայ (NB!) to go, walk
  • լիզուին impf 3pl լիզում/լիզանեմ/լիզեմ, լիզի to lick
  • ոտն foot
  • ծառայ, -ից servant, slave, subject
  • ողբային impf 3pl ողբամ, -ացի/ացայ to mourn, lament
  • բանաւոր intelligent, rational (λογικός)

Pendant qu’il faisait ces réflexions, deux lions arrivèrent du désert, s’approchèrent, léchèrent les pieds du serviteur de Dieu, et gémirent comme s’ils étaient doués d’intelligence.

Ասէ ցնոսա Անդոն. Վասն որոյ եկեալ էք զհրամայեալսն ձեզ կատարեցէք։

  • Ասէ pres 3sg ասեմ, ասացի to say
  • էք pres 2pl եմ to be
  • հրամայեալ pres ptcp հրամայեմ, -եցի to command
  • կատարեցէք aor imv 2pl կատարեմ, -եցի to accomplish, fulfill, perform

Antoine leur dit: «Pourquoi êtes-vous venus? Faites ce qui vous a été ordonné.»

Եւ սկսան ոտիւքն փորել զերկիր, եւ բրեցին ըստ բաւականի թաղմանն, եւ երթեալ առ Անտոնիոս՝ խնդրէին վարձս ըստ վաստակոցն, խոնարհեցուցեալ զգլուխս իւրեանց զի օրհնեսցին ի նմանէ։

  • սկսան aor 3pl սկսանիմ/նում, սկսայ to begin
  • փորել inf փորեմ, -եցի to dig
  • բրեցին aor 3sg բրեմ, բրեցի to dig (cf. բրիչ above)
  • բաւական sufficient (ըստ բաւականի tolerably, passably, sufficiently)
  • թաղումն burial
  • խնդրէին impf 3pl խնդրեմ, -եցի to seek for, ask, demand, claim
  • վարձ, -ուց payment, recompense
  • վաստակ, -ոց work, labor, trouble
  • խոնարհեցուցեալ pres ptcp խոնարհեցուցանեմ, -ուցի to lower (խոնարհ low)
  • օրհնեսցին aor m/p subj 3pl օրհնեմ, -եցի to bless (cf. օրհնութիւն above)

Alors ils se mirent à gratter le sol avec les pieds et creusèrent assez pour l’inhumation, puis, venant à Antoine, ils lui demandèrent la rétribution de leur travail, baissant la tête pour être bénis pour lui.

Եւ Անտոնի զձեռս յերկինս համբարձեալ ասէ. Տէր Աստուած՝ որ եւ տերեւ մի ի ծառոյ ոչ անկանի առանց գիտութեան քո եւ հրամանի, տո՛ւր սոցա զպէտս իւրեանց։

  • համբարձեալ aor ptcp համբառնամ, համբարձի (NB!) to raise
  • տերեւ, -ոց leaf
  • ծառ, -ոց tree
  • անկանի pres 3sg անկանիմ, անկայ to fall
  • գիտութիւն knowledge (գիտեմ, -ացի to know)
  • հրաման, -աց command
  • տո՛ւր aor imv 2sg տամ, ետու to give
  • պէտք, պիտոյից needs (plurale tantum)

Antoine éleva ses bras vers le ciel et dit: «Seigneur Dieu, toi, sans la connaissance et la permission de qui aucune feuille ne tombe de l’arbre, donne à ces lions ce dont ils ont besoin.»

Եւ ձեռամբ նշանակեաց նոցա գնալ դարձեալ յանապատն. եւ գնացին։

  • նշանակ, -աց sign, signal (cf. նիշ and նշան, Georgian ნიში and ნიშანი, Middle Persian nīšān, Aramaic nīšā and nīšānā)
  • գնալ inf գնամ, գնացի to go
  • դարձեալ back, again (with գնալ to return)
  • գնացին aor 3pl գնամ

Et il leur fit signe de la main de retourner de nouveau au désert; et ils s’en allèrent.

Jerome’s Life of Paul the Hermit in Syriac (and a colophon on Dayr al-suryān)   1 comment

In some Christian traditions, today is the commemoration of Jerome, so I thought of a Syriac text connected with Jerome that I cataloged some time ago. In CFMM 261, pp. 3-13, there is Jerome’s Life of Paul the Hermit, the Latin text of which is in PL 23, cols., 17-30 (ET here). See BHO 909-916 for Coptic, Armenian, Syriac, and Gǝʕǝz versions. The Syriac text* has been published in Bedjan’s Acta martyrum et sanctorum 5: 561-572 (here at archive.org), and the text also appears in The Book of Paradise (ed. Budge, vol. 2, pp. 242-251; online here). The beginning of the CFMM text is missing, but the identification of the work is sure, not least thanks to the end of the work (see below). I have not closely compared the printed editions with this witness from CFMM, but, unsurprisingly, even a quick look reveals some differences. Only considering the end of the work we see that CFMM 261 has six lines that are absent from the texts of Bedjan and Budge.

*Bedjan’s edition of this text is based on these two manuscripts: Paris syr. 317 (Chabot, “Notice sur les manuscrits syriaques de la Bibliothèque nationale acquis depuis 1874, JA IX, 8 (1896): 264-265; Nau, “Notices des manuscripts syriaques, éthiopiens et mandéens, entrés à la Bibliothèque nationale de Paris depuis l’édition des catalogues,” ROC 16 (1911):  287) and BL add. 12173 (Wright, Cat., pp. 1070-1072).

CFMM 261 (olim Dayr al-Zaʿfarān 116; cf. Dolabani, Dayr al-Zaʿfarān catalog, pt. II, pp. 86-88) has an original part, along with some later additions on pp. 441-464. The original colophon (see below, with translation), coming at the end of quire 22, pp. 439-440, is incomplete and lacks a name and date, while the date of the later part (1757/8) is on p. 464. The original part is perhaps of the 16th century. A careful comparison is necessary, but the contents of CFMM 261 and the list of stories in the colophon are very close to the original contents of BL add. 14732 (Wright, Cat., pp. 1141-1146). As the scribe says in the colophon, he found his exemplar for this manuscript among the Syriac books of Dayr al-Suryān, which ceased to have a major Syriac presence in the early seventeenth century (L. Van Rompay in GEDSH 386-387).

Here are the last two pages of Jerome’s Life of Paul the Hermit in the CFMM manuscript.

CFMM 261, pp. 12-13

CFMM 261, pp. 12-13

And now the colophon, which will be of interest to readers well beyond those concerned especially with Jerome, together with an English translation.

CFMM 261, p. 439

CFMM 261, p. 439

Ended, completed, lined, and concluded are these confused and mixed up lines, altered [for the worse] in every way, inasmuch as I am not a scribe, but for lack of scribes, for necessity, I was compelled to corrupt these pages, because I was sojourning [or in exile] in the d[esert] of Scetis, in our monastery of the Syrians, and when I went up the large tower that is in the holy monastery and saw the Syriac books that were in it, countless and numberless in their quantity, I saw a large book that had stories of all the holy fathers, as for my consolation. So I took it to my cell and was greatly consoled by it. I read the stories, but not all of them, and according to the power that the Lord gave us — me and my spiritual father, the monk and priest Šams al-Dīn — we left the city of Egypt [meṣrēn] and brought with us a few pages [qallil waraqē], and as we read these stories of holy people, at the beginning of the book was written the story of our lady, the Theotokos, Mary, and after that, the story of Paul, the story of Antony, chief of monks,

CFMM 261, p. 440

CFMM 261, p. 440

and all the perfect fathers, one after another according to their times, leaders of monasteries, cells, and deserts. I selected a few of the stories, according to my ability and according to the demand of my spiritual father, and these are the stories that I copied:

  1. first, Paul, [the fi]rst and the firstborn of solitaries, ascetics, and mourners,
  2. Paul the simple, the disciple of Anba Antony,
  3. Paul the bishop,
  4. John the priest,
  5. the holy, blessed and exalted martyr Anba Moses the Ethiopian, monk and master among ascetics,
  6. the holy, god-clothed master among ascetics, Anba Paul, concerning his labors and exhaustion,
  7. the holy, god-clothed, and blessed Anba John Kama [ⲕⲁⲙⲉ],
  8. the holy Mary of Egypt [igupṭāyā meṣrāytā],
  9. on the life of the blessed Evagrius,
  10. the holy John, bishop of Tella,
  11. the holy Šāhdōst, catholicos, together with those who were with him,
  12. the blessed Ephrem the teacher and pride of the Syrians,
  13. the holy and blessed Symeon, who was called a fool [Salos] on account of Christ,
  14. John, his spiritual brother,
  15. the martyrdom of the holy Cyprian and Justina, his holy daughter

Bibliography

Here is one resource specifically on Jerome and Syriac, with two more general excellent studies:

Adam Kamesar, Greek Scholarship and The Hebrew Bible: A Study of the Quaestiones Hebraicae in Genesim, Oxford Classical Monographs (Oxford: Clarendon Press, 1993).

Daniel King, “Vir Quadrilinguis? Syriac in Jerome and Jerome in Syriac,” in Andrew Cain and Josef M. Lössl, eds., Jerome of Stridon: His Life, Writings, and Legacy (Farnham: Ashgate, 2009), pp. 209-223.

Stefan Rebenich, Jerome, The Early Church Fathers (London:  Routledge, 2002).

 

%d bloggers like this: