Archive for the ‘Georgian verbs’ Tag

Some forms of Old Georgian აქუს “to have”   Leave a comment

While reading in the Gospel of Mark in Old Georgian (Adishi) recently, I came across the words არღარა გაქუნს სარწმუნოებაჲ? (Mk 4:40) Since I knew the story and also had the Greek New Testament open beside me, I knew the text there was οὔπω ἔχετε πίστιν. In the verb გაქუნს I recognized ა-ქუ-ს “to have”, a so-called indirect verb, which for this verb has the possessor marked with the series of prefixes that are also used to mark Georgian objects in other instances (O1 მ-, O2 გ-, etc.) and the thing possessed in the nominative case. This Georgian verb is perhaps first retrieved mentally as the present, აქუს “he has”. But what about the -ნ- in our form, particularly the combination -ნ-ს?

First, let’s look at some other forms of the verb. For accessibility and clarity, we will use examples from the Gospels, in this case all from the Adishi text (available at TITUS). The pres has -ქუ-, as in მ-ა-ქუს I have, გ-ა-ქუს you have, etc.

Lk 7:40
Σίμων, ἔχω σοί τι εἰπεῖν
სიმონ, მაქუს რაჲმე სიტყუად შენდა

Mk 9:50
ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλα
გაქუს თქუენ მარილი

Lk 18:22
πάντα ὅσα ἔχεις πώλησον
ყოველი, რაჲ გაქუს, განყიდე

Jn 19:7
ἡμεῖς νόμον ἔχομεν
ჩუენ შჯული გუაქუს

The impf has -ქუნ-, as in X-ა-ქუნ-დ-ა:

Lk 19:20
ἰδοῦ ἡ μνᾶ σου ἣν εἶχον ἀποκειμένην ἐν σουδαρίῳ
უფალო, აჰა, ვეცხლი შენი, რომელი მაქუნდა დაკრძალული სუდარსა

Jn 9:41
οὐκ ἂν εἴχετε ἁμαρτίαν
ცოდვაჲმცა არა გაქუნდა

Mt 18:25
μὴ ἔχοντος δὲ αὐτοῦ ἀποδοῦναι
და ვითარ არარაჲ აქუნდა გარდაჴდად

For the -ნ-, NB also ქონებაჲ “(the fact of) having, possessing” and derivatives (Sarjveladze and Fähnrich, Altgeorgisch-Deutsches Wörterbuch, p. 1279). In addition, when the possessed thing is plural, we have (with third person possessor) ჰ-ქონ-ან, also showing the loss of the version vowel ა-. Kevin Tuite (p.c.) points out a sentence illustrating both forms (singular possessed and plural possessed):

Sinai Mravaltavi, p. 167.35-36 (at TITUS here)

პეტრეს კლიტენი ჰქონან ცათა სასუფეველისანი და ბრძანებაჲ აქუს
Peter has the keys of the kingdom of heaven, and has the command.

Now for some forms in various persons with ა-ქუნ-ს:

Mt 14:17
οὐχ ἔχομεν ὧδε εἰ μὴ πέντε ἄρτους καὶ δύο ἰχθύας
არა გუაქუნს აქა, გარნა ხუთი პური და ორი თევზი

Mt 15:32
οὐχ ἔχουσιν τί φάγωσιν
არაჲ აქუნს, რაჲმცა ჭამეს

Mt 15:34
πόσους ἄρτους ἔχετε;
რაოდენი პური გაქუნს აქა?

Mt 21:26
πάντες γὰρ ὡς προφήτην ἔχουσιν τὸν Ἰωάννην
რამეთუ იოვანე ყოველთა წინაწარმეტყუელად აქუს (variant: აქუნს)

Mt 27:65
ἔχετε κοθστωδίαν
გაქუნს თქუენ დასი

Lk 5:24
ὅτι υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐξουσίαν ἔχει ἐπὶ τῆς γῆς ἀφιέναι ἁμαρτίας
რამეთუ ჴელმწიფებაჲ აქუნს ძესა კაცისასა ქუეყანასა ზედა მიტევებად ცოდვათა

Lk 12:19
ψυχή, ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη πολλά
სულო, გაქუნს ყოველი კეთილი დაუნჯებული მრავალთა წელთაჲ

And finally, our sentence that started this inquiry:

Mk 4:40
οὔπω ἔχετε πίστιν;
არღარა გაქუნს სარწმუნოებაჲ

These all have present meaning and they all translate a Greek present. (მ-/გ-/გუ-)აქუნს would seem to be, then, an allomorph of (მ-/გ-/გუ-)აქუს with the -ნ- of the root kept intact.

(Very many thanks to Kevin Tuite for discussing some of these forms with me.)

“To say” in Old Georgian, pt. 1: absolute forms   2 comments

For many languages, when we begin learning, we find ourselves in narratives or dialogues, and so it pays to fully grasp as soon as possible the available forms of verbs of saying (verba dicendi). In Old Georgian, more than one root serves for “to say”, all plentifully exemplified. Across the paradigm series, there are two types: absolute forms (e.g. “he said”) and relative forms (e.g. “he said to them”). In this post, I will give forms and examples for the absolute type, and in the next part those for the relative type. I have collected these illustrative examples from my own reading and by searching the TITUS/Armazi database. Translations (or Greek original) are included for the non-biblical examples, and for a few of the biblical examples. The references to the texts will be sufficiently clear, I hope.

First, here are a few references to the grammars (not an exhaustive list):

  • Deeters, Das kharthwelische Verbum
    • the root t’k’u §§ 158 176 211 260 275 305 343 389 424 447
    • the root rk’u §§ 56 59 139 158 160 176 211 305 312
    • the root tqu §§ 53 70 71-1 87 91 95 113 161 226 240 269 280 415 431 452
  • Shanidze, Grammatik der altgeorgischen Sprache, p. 149
  • Fähnrich, Die georgische Sprache, pp. 268-272
  • Marr & Brière, La langue géorgienne, § 216
  • For Modern Georgian, see Aronson, Georgian: A Reading Grammar, § 8.4

Absolute forms



NB: in mss (and editions), these forms may be written with either უი or ჳ. (In Middle Georgian text editions the first letter of უი often has a circumflex.)

1sg ვ-ი-ტყუ-ი 1pl ვ-ი-ტყუ-ი-თ
2sg ი-ტყუ-ი 2pl ი-ტყუ-ი-თ
3sg ი-ტყუ-ი-ს 3pl ი-ტყუ-ი-ან


  • 1sg ცანთ, რომელსა-ესე ვიტყუი: 1Cor 10:15 JerLect
  • 1sg არამედ ამას ვიტყჳ Jn 5:29 Ad
  • 2sg ხოლო ამისთჳს, რომელსა შენ იტყჳ, Old Geo. Hag. 5 (Besarion Orbelishvili) 47.3 but on account of what you are saying
  • 2sg არა უწყი, რასა იტყჳ Mt 26:70 Ad
  • 3sg ვითარცა იტყჳს ბრძენი სოლომონ Old Geo. Hag. 5 (Razhden) 68.19-20 as wise Solomon says
  • 3sg ქუეყანისაგან არს და ქუეყანისასა იტყჳს Jn 3:31 Ad
  • 3sg ესრე იტყუის უფალი Isa 13:10 JerLect
  • 3sg აწ, საყუარელნო, რასა იტყუის სახარებაჲ? Sin. Mrav. 147.5 Now, beloved, what does the Gospel say?
  • 3sg ხოლო რომელ მოძღუარი იტყჳს PsNonSch (CCSG 50) 164.25 And as for what the Teacher says
  • 1pl რომელი ვიცით, ვიტყჳთ Jn 3:11 A-89
  • 1pl ვღაღადებთ და კუალად ვიტყჳთ Sin. Mrav. 200.33 we cry out and say again
  • 2pl ვითარცა-ეგე იტყჳთ Ex 12:31 Oshki
  • 2pl ნუ ჰგონებთ და იტყჳთ თავით თჳსით Mt 3:9 Ad
  • 2pl თქუენ იტყჳთ, ვითარმედ: ჰგმობ Jn 10:36 Ad
  • 3pl რომელნი იტყჳან Isa 30:21 Oshki those who say… [a common phrase]
  • 3pl იტყჳან: აჰა, კაცი მჭამელი და ღჳნისა მსუმელი Mt 11:19 Ad
  • 3pl არა წიგნნი იტყჳან Jn 7:42 Ad
  • 3pl ანუ არა აჰა ესერა ყოველნი არიან, რომელნი იტყჳან გალილეველ? Acts 2:7 Sin
  • 3pl რამეთუ ღჳნისა მხედველად იტყჳან ელენნი დიონოსის PsNonSch (CCSG 50) 164.21 For the Hellenes say that Dionysos is the patron of wine

Present iterative

This form is distinguished from the present only in the third person forms.

3sg ი-ტყუ-ი-ნ 3pl ი-ტყუ-ი-ედ


  • 3sg ენაჲ ბრძენთაჲ იტყჳნ კეთილსა, ხოლო პირი უგუნურთაჲ იტყჳნ ყოველსა ჟამსა ძჳრსა Prov 15:2 JerLect
  • 3sg ოდეს იტყუინ ტყუილსა Jn 8:44 JerLect
  • 3sg რაჟამს იტყჳნ ცრუსა, თჳსთა მათ მიმართ იტყჳნ Jn 8:44 Ad
  • 3sg რამეთუ ნამეტავისაგან გულისა იტყჳნ პირი მისი Lk 6:45 Ad
  • 3sg რომელი-იგი გამოიცადებოდის, ნუ იტყუინ, ვითარმედ: ღმრთისა მიერ განვიცადები Jam 1:13 JerLect
  • 3pl ნუ იტყჳედ ბაგენი ჩემნი უსჯულოებასა Job 27:4 JerLect
  • 3pl სულთა მათ არაწმიდათა ოდეს იხილიან იგი, შეურდიან მას, ღაღადებედ და იტყჳედ, ვითარმედ: შენ ხარ ძე ღმრთისაჲ Mk 3:11 Ad
  • 3pl ბაგითა ნუ იტყუიედ ზაკვასა 1Pet 3:10 A1


1sg ვ-ი-ტყ-ოდ-ე 1pl ვ-ი-ტყ-ოდ-ე-თ
2sg ი-ტყ-ოდ-ე 2pl ი-ტყ-ოდ-ე-თ
3sg ი-ტყ-ოდ-ა 3pl ი-ტყ-ოდ-ეს


  • 1sg მე თავით ჩემით არას ვიტყოდე Jn 12:49 Ad
  • 1sg მე უფალი ვიტყოდე და ვყო Ez 36:36 JerLect
  • 1sg ვიტყოდე მე გულსა ჩემსა Eccl 1:16 Oshki
  • 2sg იტყოდე, მშჳდობა იყოს თქუენდა Jer 4:10 Oshki
  • 2sg ვითარცა იტყოდე ჴელითა მონათა შენთა წინაჲსწარმეტყუელთაჲთა. Bar 2:20 JerLect as you said by the hand of your servants the prophets
  • 3sg იტყოდა გულსა თჳსსა Mt 9:21 Ad she said to herself
  • 3sg იტყოდა, მსგავსად იობისა, ვითარმედ: “უფალმან მომცა და უფალმან წარმიღო…” Old Geo. Hag. 5 (Ketevan) 22.13-14 and she said, like Job, “The Lord gives and the Lord takes away…
  • 1pl რაჲთა ძჳრსა ვიტყოდეთ შენთჳს Mal 3:13 Oshki
  • 1pl ვითარ … ვიტყოდეთ კირიელეჲსონსა CapJer 6.8 (17.22-24) as … we were saying the kyrie eleison
  • 2pl რასა-იგი მგზავრ იტყოდეთ ურთიერთას Mk 9:33 Ad
  • 2pl იტყოდეთ ვითარმედ ღმრთისა მიერ დაცვულ არს CapJer 5.25 (14.27) dicebatis quoniam a Deo custodita esset
  • 3pl იტყოდეს: რაჲმე რაჲ იყოს ყრმაჲ ესე? Lk 1:66 Ad
  • 3pl იტყოდეს მამისა არსენისთჳს ApPatAlph Arsenius 9 (Gr 31) Ἔλεγον περὶ τοῦ ἀββᾶ Ἀρσενίου

Iterative imperfect

Identical in form to the present conjunctive (see below).

Present conjunctive

1sg  ვ-ი-ტყ-ოდ-ი 1pl  ვ-ი-ტყ-ოდ-ი-თ
2sg  ი-ტყ-ოდ-ი 2pl  ი-ტყ-ოდ-ი-თ
3sg  ი-ტყ-ოდ-ი-ს 3pl  ი-ტყ-ოდ-ი-ან


  • 1sg ვიტყოდი იგავთა დასაბამითგან სოფლისაჲთ Mt 13:35 JerLect
  • 1sg მან მამცნო მე … რასა ვიტყოდი Jn 12:49 Ad
  • 1sg არღარა მრავალსა ვიტყოდი თქუენ თანა Jn 14:30 PA
  • 1sg გნებავსთ თუ, რაჲთა ვიტყოდი Old Geo. Hag. 5 (Razhdan) 67.7 you want me to say
  • 2sg და იტყოდი მათ ჯდომასა შენსა სახლსა შინა და სლვასა შენსა გზასა ზედა, და წოლასა და აღდგომასა შენსა Dt 6:7 JerLect
  • 2sg ვერ იტყოდი Lk 1:20 Ad
  • 3sg არა იტყოდის სიტყუასა ფიცხელსა პირი შენი Isa 58:13 JerLect
  • 3sg რამეთუ რაჟამს ვინმე იტყოდის, ვითარმედ: მე პავლესი ვარ, და სხუაჲ იტყოდის: მე აპოლოჲსი ვარ, არა ჴორციელვეღა ხართა? 1Cor 3:4 CD
  • 1pl ანუ რასა ვიტყოდით Gen 44:16 Oshki
  • 1pl რასა-მე ვიტყოდით წინაშე მისსა? Job 19:28 JerLect
  • 2pl ხოლო რაჟამს მიგცემდენ თქუენ, ნუ ზრუნავთ, ვითარმე, ანუ რასამე იტყოდით, რამეთუ მიგცეს თქუენ მას ჟამსა შინა, რაჲ სთქუათ Mt 10:19 Ad
  • 2pl სახელითა ჩემითა ეშმაკთა განასხემდით და ენათა იტყოდით და ვეშაპთა დასთრგუნევდით Acta Pil. 14.1 (p. 61.18) (cf. Mk 16:17-18
  • 3pl აქებდენ და იტყოდიან: კურთხეულ არს უფალი, რომელი ნათელ არს ყოველთათჳს უკუნისამდე Tob 13:18 Oshki
  • 3pl რამეთუ მრავალნი მოვიდოდიან სახელითა ჩემითა და იტყოდიან, ვითარმედ მე ვარ Lk 21:8 Ad

Present imperative

NB the second person forms are identical to the imperfect.

2sg  ი-ტყ-ოდ-ე 2pl  ი-ტყ-ოდ-ე-თ
3sg  ი-ტყ-ოდ-ე-ნ 3pl  ი-ტყ-ოდ-ედ


  • 2sg მოძღუარ, იტყოდე! Lk 7:40 Ad
  • 2sg რაჲ-ცა გნებავს, იტყოდე. Act. Pil. 6.1 (50.3)
  • 3sg ეგე თავისა თჳსისათჳს იტყოდენ Jn 9:21 PA
  • 3sg იტყოდენ კირიელეისონსა Old Geo. Hag. 3 (Shio & Evagrius) 116.14 let him say the kyrie eleison
  • 3sg იტყოდენ პირველსავე მას ლექსსა Kartl. Cxo. II 372.26 let him say the first heading
  • 2pl ქადაგებდით და იტყოდეთ, ვითარმედ: მოახლებულ არს სასუფეველი ცათაჲ Mt 10:7 Ad
  • 3pl იტყოდედ; ულხინე უფალო, ერსა შენსა Joel 2:17 Oshki
  • 3pl ხოლო წინაჲსწარმეტყუელნი ორნი გინა სამნი იტყოდედ 1Cor 14:29 CD



1sg  ვ-თქუ 1pl  ვ-თქუ-თ
2sg  ს-თქუ 2pl  ს-თქუ-თ
3sg  თქუ-ა 3pl  თქუ-ეს


  • 1sg 1sg რ(ამეთოჳ) მე ვთქოჳ ვ(ითარმე)დ for I said that… Mart. Christina Vind2 f. 63va, l. 23
  • 1sg ვთქუ Song 7:9 Vind4
  • 2sg კეთილად, მოძღუარ, ჭეშმარიტად სთქუ, რამეთუ ერთ არს ღმერთი Mk 12:32 PA καλῶς, διδάσκαλε, ἐπ᾿ ἀληθείας εἶπες ὅτι εἷς ἐστιν καὶ οὐκ ἔστιν
  • 3sg თქუა დალიდამან სამფსონის მიმართ Judges 16:15 Gelati
  • 3sg თქუა ღმერთმან Ps 67:23 God said
  • 3sg ღაღად–ყო და თქუა Jn 1:15 PA καὶ κέκραγεν λέγων
  • 3sg და თქუა, რაჲთა იყოს ადგილი იგი სალოცველ მისდა Cave 5.17 And he said that it should be his place of prayer
  • 1pl უფალო, გუნებავს, ვითარმცა ვთქუთ, რაჲთა გარდამოჴდეს ცეცხლი ზეცით და აჴოცნეს იგინი Lk 9:54 Ad
  • 1pl არა კეთილად ვთქუთ, ვითარმედ: სამარიტელ ხარ Jn 8:48 Ad
  • 2pl ეგრე ყავთ, ვითარცა სთქუთ Gen 18:5 JerLect Thus do as you said.
  • 2pl სთქუთ; რაჲთა ძჳრსა ვიტყოდეთ შენთჳს Mal 3:13 Oshki
  • 2pl უკუეთუ ჭეშმარიტ არს, რომელი-იგი სთქუთ Acta Pilati 2.3 (p. 44.1) if what you said is true
  • 3pl მას ჟამსა შინა ზრახვა ყვეს ერის-თავთა ქართლისათა და თქუეს K’art’lis c’xovreba p. 26.14 At that time the erist’avis of K’art’li conferred and said (Thoms., p. 38)
  • 3pl წარუდგინეს ევსტათი და სტეფანე წინაშე ვეჟან ბუზმირ მარზაპნისა და თქუეს Old Geor. Hag. 1 (Mart._Eust. 4) p. 35.15 They brought Eustathius and Stephen before Vežan Buzmir, the marzapan, and they said

Iterative aorist

1sg  ვ-თქუ-ი 1pl  ვ-თქუ-ი-თ
2sg  ს-თქუ-ი 2pl  ს-თქუ-ი-თ
3sg  თქუ-ი-ს 3pl  თქუ-ი-ან


  • 1sg და ვთქჳ გამოყვანება თქუენი ბოროტის-ყოფისაგან ეგჳპტელთასა Ex 3:17 AK
  • 1sg (2x) თუ ვთქუი რამე, რა საკუირველი იყო? მე შენითა სიყუარულითა ვთქუი Visr. 78 (p. 268.3, 4) What wonder was it if … I said somewhat? I spoke through love of thee. (Wardrop, p. 350)
  • 2sg (2x) რაცა სთქუი, ყუელა მართალი და კარგი სთქუიVisr. 23 (p. 104.30, 31)
    What thou sayest is all true and well (Wardrop, p. 109)
  • 3sg და არცა-ერთმან-ვინ თქუის მონაგები მისი თჳსად, არამედ იყო მონაგები მათი ზოგად Acts 4:32 JerLect
  • 3sg ხოლო თქუის: უმჯობეჲს და უპატიოსნეჲს არს ესე ჩემდა უფროჲს ძოწეულისა მის სამეუფოჲსა Ubadn. Mrav. (Vit.PaulTheb. 17) (p. 74.21) But he said: This is better and dearer to me than a royal garment of purple.
  • 1pl ოდეს კითხულთა, თუ “რაჲ არს კაცი?” ნუუკუე ვთქჳთ: “ცხოველი”, რომელ არს ნათესავი Ammon. Comm. Porph. Isag. 1.9.19 (p. 49.8) ὅταν ἐρωτώμενοι τὸ τί ἐστιν ἄνθρωπος, εἰ τύχοι, εἴπωμεν ὅτι ζῷον, ὅπερ ἐστὶ γένος (A. Busse, Ammonius in Porphyrii isagogen, Commentaria in Aristotelem Graeca 4.3, p. 61.5)
  • 2pl ხოლო თავადმან მიუგო და ჰრქუა მათ: შე-რაჲ-მწუხრდის, სთქჳთ: ყუდრო იყოს, რამეთუ წითს ცაჲ Mt 16:2 Ad
  • 2pl ვაჲ თქუენდა, მწიგნობართა ბრმათა, რამეთუ სთქჳთ: რომელმან ფუცოს ტაძარსა, არარაჲ არს; ხოლო რომელმან ფუცო[ს] ოქროსა მას, რომელ არს ტაძარსა მას შინა, ჯე[რ]-არს. Mt 23:16 Ad
  • 2pl თქუენ მხადით მე მოძღურით და უფლით, და კეთილად სთქჳთ, რამეთუ ვარვე ეგრე Jn 13:13 Ad
  • 3pl და ყოველსა რაოდენსა გეტყოდიან თქუენ, დაიმარხენთ, ხოლო საქმეთა მათთაებრ ნუ ხიქმთ, რამეთუ თქჳან და არა ყვიან Mt 23:3 A-89
  • 3pl მოვიდეს სადუკეველნი მისა, რომელთა თქჳან, აღდგომაჲ არა არსო Mk 12:18 Ad
  • 3pl ვინ ვჰგონიე მე ერსა ამას, რაჲ თქჳან ჩემთჳს ყოფაჲ? Lk 9:18 Ad

Aorist conjunctive

1sg  ვ-თქუ-ა 1pl  ვ-თქუ-ა-თ
2sg  ს-თქუ-ა 2pl  ს-თქუ-ა-თ
3sg  თქუ-ა-ს 3pl  თქუ-ა-ნ


  • 1sg მან მამცნო მე, რაჲ ვთქუა Jn 12:49 Ad
  • 1sg და რაჲ ვთქოჳა? Imnaishvili Old Geo. Reader 1 (Ephrem, Paen. 5) (p. 3.22) And what shall I say?
  • 1sg რაჲ ვთქუა დღისა მისთჳს და ჟამისა! Old Geo. Hag. 5 (Ketevan) p. 7.30 What shall I say of this day and time!
  • 2sg ნუუკუე სთქუა გულსა შენსა Deut. 9:4 JerLect
  • 2sg და სთქუა მას დღესა შინა, უგალობდით უფალსა Is 12:4 Oshki
  • 3sg ოჳკოჳეთოჳ თქ(ოჳ)ას ბოროტმან მან მონამან გოჳლსა თჳსსა Mt 24:48 A-89
  • 3sg ნუ ვინმე კაცთა განმან თქუას Symeon § 108 Let no one say
  • 1pl უკუეთუ ვთქუათ: კაცთაგან იყო Mt 21:26 Ad
  • 1pl რაჲმე ვთქუათ? Rom 3:5 AB
  • 2pl რომელი ბნელსა შინა ხთქუათ Lk 12:3 A-89
  • 2pl რამეთუ მიგცეს თქუენ მას ჟამსა შინა, რაჲ სთქუათ Mt 10:19 Ad
  • 3pl და ოდეს გიხილონ შენ ეგჳპტელთა მათ, თქუან, ვითარმედ: ცოლი მისი არს ესე Gen 12:12 Oshki
  • 3pl რამეთუ მრავალნი მოვიდენ სახელითა ჩემითა და თქუან, ვითარმედ: მე ვარ Mk 13:6 Ad
  • 3pl და მეშინის ნუ უკუე ვიწყო სიტყუად და ვერ შეუძლო აღსრულებად, და ვიქმნე მე საყუედრელ მრავალთა და თქუან: CaptJer 1.8 timeo ne forte incipiam loqui et non valeam perficere, et fiam ego exprobratus a multis et dicant

Aorist imperative

2sg  თქუ 2pl  თქუ-თ
3sg  თქუ-ნ 3pl  თქუ-ედ


  • 2sg ოდეს გიწოდის შენ, თქუ: იტყოდენ უფალი, რამეთუ ესმის მონასა 1Sam 3:9 JerLect
  • 2sg თქუ, რაჲთა ქვანი ესე პურ იქმნენ Mt 4:3 Ad
  • 2sg თქოჳ ჭეშმა<რი>ტი Protoev. Jac. 15.4 (Vind2 66vb19) Speak the truth!
  • 3sg მაგას ჰკითხეთ, გასრულებულ არს, თჳთ თავისა თჳსისათჳს თქუნ Jn 9:21 Ad
  • 3sg აწ თქუნ შენ წინაშე MartThecla 16 (p. 100/54.6) Now let him speak before you
  • 2pl ესრეთ თქუთ, ვითარმედ მოწაფენი მისნი ღამჱ მოვიდეს და წარიპარეს იგი, ვიდრე ჩუენ მეძინა. Mt 28:13 A-89
  • 2pl რაჟამს ხილოცვიდეთ, თქუთ: მამაო ჩუენო ზეცათაო Lk 11:2 A-89
  • 3pl ანუ მაგათ თჳთ თქუედ, რაჲ პოვეს ჩემ თანა ბრალი Acts 24:20 Sin
  • 3pl თქუედ წარმართთა შორის, რამეთუ უფალი სუფევს Ps 95:10 (96:10) Graz


Series III verbs in Old Georgian (not only verbs for “to say”) follow a special pattern in which the subject, from the general perspective of Indo-European languages, is marked by O prefixes. Aside from these prefixes, all the forms are identical, and including the prefixes, singular and plural forms for each of the persons are identical, except that the in 1pl there is an exclusive and inclusive distinction: მ- we (and not you) ≠ გუ- we (including you). (Rem. გუ-ი is written გჳ!)

Aside from the idiom mentioned below (გული მითქუამს, etc.), these forms are not very common in older Georgian, and here I only give a few of those for the perfect (not pluperfect, perfect conjunctive).


1sg  მ-ი-თქუ-ამ-ს 1pl  მ-ი-თქუ-ამ-ს /
2sg  გ-ი-თქუ-ამ-ს 2pl  გ-ი-თქუ-ამ-ს
3sg  უ-თქუ-ამ-ს 3pl  უ-თქუ-ამ-ს


  • 1 ამა ულხინობითა და შეჭირვებითა, რომელ მითქუამს, მოიმგზავრა და ერთობით გზა მისი საკნად უჩნდა. Visr. 12 (p. 63.20) In such joylessness and grief, as I have said, he travelled, and whole road seemed a dungeon to him. (Wardrop, p. 49)
  • 1 (2x) აწ თუ ესე იცი, რომელ მე მართალი მითქუამს, მაშ შენგან ჩემი წყევა და გინება არა პირიანია. მე ესე მითქუამს ამით. რომელ მიყუარ, — შენი დედა და ძიძა ვარ. Visr. 18 (p. 90.16, 17) Now, if thou knowest that I speak truth, then this cursing and insulting of me is groundless. I say this because I love thee. I am thy mother and nurse. (Wardrop, pp. 87-88)
  • 1incl ხოლო ჩუენ გჳთქუამს პირველ-ცა და აწ-ცა ვიტყჳთ GregNyss De hom. op. 16 (p. 94.1) But we have said before and we say now
  • 2 ეგრე გითქუამს: “მოაბად უგრძნეულოდ დამესხა და მით წაიყვანა გორაბით ვისი. მე ღაფლად ვიყავ; Visr. 27 (p. 116.36) Thus thou didst speak: ‘Moabad fell upon me unawares, and so carried off Vis from Gorab. I was careless; (Wardrop, p. 126)
  • 3 არასადა ეგრე ვის უთქუამს კაცსა, ვითარ მას კაცსა Jn 7:46 Ad
  • 3  უთქუამს სადამე მეშჳდესა მისთჳს ესრჱთ Heb 4:4 JerLect

NB the very common idiom with გული and these perfect forms, which means “my heart desires, I yearn,” etc.:

  • 1 გული მითქუამს განსლვად ჴორცთაგან Phil 1:23 JerLect
  • 1 გული მითქუამს მე ხილვად მეფისა ApPatrAlph Poemon 81 (PG 109) (p. 181.22) I desire to see the king
  • 1 და გზა-მცე მე მოყუასთა ჩემთა თანა, რომელთა თანა გული მითქუამს BalA 51 (p. 133.5) Let me rejoin my friends, for whom my heart yearns (Lang, p. 152)
  • 1incl ჩუენ ნიჭთა და პატივთა თქუენთათჳს არა გული გჳთქუამს Old Geo Hag 5 (Bidz.Shalv.Elisb.) (p. 55.28) We do not desire your gifts and honors
  • 2 გული გითქუამს და არა გაქუს Jam 4:2 JerLect
  • 3 რომლისათჳს გული უთქუამს ანგელოზთა ხილვად 1Pet 1:12 B


As I mentioned above, I will do the same for relative forms in a forthcoming post.

Old Georgian phrases and sentences 13   2 comments

A characteristic feature of certain verbs in Georgian, including those referred to in the study of modern Georgian as “Conjugation IV”  or “indirect” verbs, is that in certain forms they take the “logical” (merely a term of convenience) subject in the dative case and the logical direct object in the nominative case (cf. Aronson, Grammar, Lesson 12). (Similar constructions are not unknown in Indo-European and Semitic languages.) Verbs with such a construction, often verbs of feeling and emotion, in Old Georgian include (with a few examples):

  • აქუს “to have”: ძესა კაცისასა არა აქუს, სადა თავი მიიდრიკოს | ὁ δὲ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου οὐκ ἔχει ποῦ τὴν κεφαλὴν κλίνῃ (Lk 9:58 At)
  • ყუარება “to love”” უყუარს ძილი | φιλοῦντες νυστάξαι (Isa 56:10)
  • ძულება “to hate”: see below
  • ძინავს “to sleep” (cf. ძილი in Isa 56:10 above): ელის ეძინა | Ηλι ἐκάθευδεν (1Sam 3:2 Jer Lect)
  • წყურილი “to be thirsty”: ნეტარ არიან, რომელთა ჰმშიოდის და სწყუროდის სიმართლისათჳს | μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην (Mt 5:6 PA)
  • ნებვა “to want”: რომელთა ჰნებავს ბრძოლად | τὰ τοὺς πολέμους θέλοντα (Ps 67:31)
  • რწმენა “to believe”: რაჲთა ვიხილოთ და გურწმენეს იგი | ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν (Mk 15:32 Ad)
  • სმენა “to hear”: არა მესმიან ცუდნი ეგე სიტყუანი შენნი | I do not hear your empty words (MartAbo 70.23)

The first part of Proverbs 8:13, here from the Jerusalem Lectionary, gives an example of the construction: შიშსა უფლისასა სძულს უკეთურებაჲ გინებაჲ და ანპარტავანებაჲ და ზრახვაჲ უკეთურთაჲ | φόβος κυρίου μισεῖ ἀδικίαν, ὕβριν τε καὶ ὑπερηφανίαν καὶ ὁδοὺς πονηρῶν.

The Georgian glossed is:

     შიშ-სა         უფლ-ისა-სა          ს-ძულ-ს                                   უკეთურება-ჲ

     fear-DAT      lord-GEN-DAT      3SG.OBJ-hate-PRS.3SG.SBJ      wickedness-NOM

     გინება-ჲ          და       ანპარტავანება-ჲ   და        ზრახვა-ჲ            უკეთურ-თა-ჲ

     abuse-NOM      and      arrogance-NOM      and      counsel-NOM      wicked-OBL.PL-NOM

     “The fear of the Lord hates wickedness, abuse, arrogance, and the counsel of the wicked.”

The same verb “to hate” occurs again in at the end of the verse, but this time as aorist, where it takes a direct construction: გულარძნილნი ალაგნი მოვიძულენ | μεμίσηκα δὲ ἐγὼ διεστραμμένας ὁδοὺς κακῶν (nothing in the Georgian version corresponds to κακῶν).

     გულარძნილ-ნი        ალაგ-ნი            მო-ვ-ი-ძულ-ენ

     twisted-NOM.PL     path-NOM.PL     PRV-1.SBJ-CV-hate[AOR]-PL.OBJ     (PRV = preverb, CV = character vowel)

     “I hated the twisted paths.”

(As usual in Georgian, the aorist verb takes its direct object in the nominative, but this construction is otherwise quite unlike that used with the verb in the first part of the verse.)

%d bloggers like this: