Old Georgian phrases and sentences 63 (Lucian & the relics of Stephen Protomartyr)   Leave a comment

Today’s passage comes from a Georgian version of Lucian’s account of the finding (invention) of the bones of Stephen Protomartyr. It was published, with FT, by Nikolay Marr in PO 19 (cf. BHO 1087-1088 for Syriac [GT by Ryssel here], CPA, Armenian; BHG 1648x and foll.). The passage shows some ecclesiastical vocabulary, the indirect verb ძილი (to sleep), and a form of დება (here with the preverb შთა-), the Series II stem of which is დვ-.

At the beginning (p. 657), Lucian addresses his readers in humble language often seen in colophons and elsewhere. Marr’s edition includes a plate of the Iviron-Athos manuscript, which contains this part (in nusxuri):

from_iviron_plate_in_po19ლუკიანე საწყალობელი და უნარჩევესი ყოველთაჲ ოჳფლისა მიერ გიკითხავ (ed., p. 657)

  • საწყალობელი miserable, lamentable, woeful
  • უნარჩევესი worst, lowest
  • ოჳფლისა მიერ Cf. Rom 16:22 AB გიკითხავ თქუენ მე…უფლისა მიერ (ἀσπάζομαι ὑμᾶς ἐγὼ…ἐν κυρίῳ), and the beginning of Epiphanius, On Gems/De gemmis (from the Šatberd codex, ed. Gigineišvili and Giunašvili, at TITUS here), უფალსა ჩემსა, პატიოსანსა ძმასა და საქმის თანაზიარსა თევდორეს კეთილად მსახურსა ეპისკოპოსსა ეპიფანე ეპისკოპოსი უფლისა მიერ გიკითხავ (cf. Blake’s ed., p. 3, ET p. 99).
  • გ-ი-კითხავ pres 1sg O2 კითხვა to greet (also to ask)

I, the lamentable Lucian, the worst of all [people], greet you in the Lord.

And now our main sentence (p. 658):

მეძინა მე ვითარცა წინაჲთ ჩუეულებასა ჩემსა განშორებულსა მას სახლსა სანათლოჲსასა: სადა იგი დგა კიდობანი რომელსა იგი შთადვიან სამსახურებელი ეკლესიისაჲ

  • მ-ე-ძინ-ა aor 3sg O1 (indir. verb) ძილი to sleep
  • წინაჲთ earlier
  • ჩუეულებაჲ custom, usual activity
  • განშორებული distant, far
  • სახლი სანათლოჲსა house/place of light/baptism (სანათლოჲ light-, baptism-) (for “light” cf. φωτιστήριον; Arm. is մկրտատուն, with -տուն house)
  • დგ-ა aor 3sg დგომა to stand, be
  • კიდობანი box, basket, chest, coffer
  • შთა-დვ-ი-ან aor iter 3pl შთადება to put in
  • სამსახურებელი service-thing(s), vessel

I slept, as had been my prior custom, in the far baptistery, where the chest was in which they would put the church’s service vessels.

…je m’endormis, comme j’étais accoutumé auparavant, dans le baptistère éloigné, où se trouvait le coffre dans lequel on met les ustensiles d’église…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: