Old Georgian phrases and sentences 62 (Raka!)   Leave a comment

In Sarjveladze-Fähnrich, 960a, s.v. რაკა (and 1167b, s.v. უთჳსესი), the following line is cited from manuscript A-689 (13th cent.), f. 69v, lines 20-23:

კითხვაჲ: რაჲ არს რაკა? მიგებაჲ: სიტყუაჲ სოფლიოჲ, უმშჳდესადრე საგინებელად უთჳსესთა მიმართ მოპოვნებული

Frage: Was ist Raka? Antwort: Ein grobes Wort, den nächsten Angehörigen gegenüber als leiser Tadel gebraucht.

This is a question-and-answer kind of commentary note on the word raka in Mt 5:22. There is probably something analogous in Greek or other scholia, but I have not checked. For this word in Syriac and Jewish Aramaic dialects, see Payne Smith 3973-3974; Brockelmann, LS 1488; DJPA 529b; and for JBA rēqā, DJBA 1078a (only one place cited, no quotation given). For the native lexica, see Bar Bahlul 1915 and the quotations given in Payne Smith.

For this word in this verse, the Syriac versions (S, C, P, H) all have raqqā, Armenian has յիմար (senseless, crazy, silly), and in the Georgian versions, the earlier translations have შესულებულ, but the later, more hellenizing translations have the Aramaic > Greek word რაკა on which the scholion was written. Before returning to the Georgian scholion above, let’s first have a look at parts of this verse in Greek and all of these languages. Note this Georgian vocabulary for below:

გან-(ხ)-უ-რისხ-ნ-ეს 3sg aor conj (the -ნ- is not the pl obj marker) განრისხება to become angry | ცუდად in vain, without cause | შესულებული dumbfounded, stupid | ცოფი crazy, fool

Part 1

  • πᾶς ὁ ὀργιζόμενος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ
  • kul man d-nergaz ʿal aḥu(h)y iqiʾ
  • ամենայն որ բարկանայ եղբաւր իւրում տարապ֊արտուց
  • A89/A844 რ(ომე)ლი განხოჳრისხნეს ძმასა თჳსა [ცოჳ]დად
  • Ad ყოველი რომელი განურისხნეს ძმასა თჳსსა ცუდად
  • PA რომელი განურისხნეს ძმასა თჳსსა ცუდად
  • At რომელი განურისხნეს ძმასა თჳსსა ცუდად

Part 2

  • ὃς δ’ ἂν εἴπῃ τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ· ῥακά
  • kul d-nēmar l-aḥu(h)y raqqā
  • որ ասիցէ ցեղբայր իւր յիմար
  • A89/A844 რ(ომელმა)ნ ხრქ(ოჳ)ას ძმასა თჳსსა შესოჳლებოჳლ
  • Ad რომელმან ჰრქუას ძმასა თჳსსა: შესულებულ
  • PA რომელმან ჰრქუას ძმასა თჳსსა რაკა
  • At რომელმან ჰრქუას ძმასა თჳსსა რაკა

Part 3

  • ὃς δ’ ἂν εἴπῃ· μωρέ
  • man d-nēmar lellā (P, H; while S, C have šāṭyā)
  • որ ասիցէ ցեղբայր իւր մորոս
  • A89/A844 NA
  • Ad და რომელმან ჰრქუას ძმასა თჳსსა: ცოფ
  • PA რომელმან ჰრქუას ძმასა თჳსსა ცოფ
  • At რომელმან ჰრქუას ძმასა თჳსსა ცოფ

So now we return to the scholion given above.

კითხვაჲ: რაჲ არს რაკა? მიგებაჲ: სიტყუაჲ სოფლიოჲ, უმშჳდესადრე საგინებელად უთჳსესთა მიმართ მოპოვნებული

  • კითხვაჲ question
  • მიგებაჲ answer
  • სოფლიოჲ worldly (< სოფელი)
  • უმშჳდეს-ად-რე < უმშჳდესი quiet, peaceful, calm adv + -რე a particle meaning “a little, slightly”
  • საგინებელად to berate, chide, scold
  • უთჳსესი neighbor, nearby person
  • მოპოვნებული found

Finally, here is an English translation of the scholion:

Question: What is raka? Answer: An impolite word found [when one wants] to berate one’s neighbor in a slightly gentle way.

That is, according to the scholiast there are harsher, stronger vocatives with which to berate someone, but when just a little verbal aggression is needed, raka is the word to choose!

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: