Old Georgian phrases and sentences 53 (Brood of vipers; with Armenian)   Leave a comment

As an unsavory address to one’s interlocutors, γεννήματα ἐχιδνῶν “brood of vipers”, which both John the Baptist and Jesus use, is one of the more memorable in the New Testament. (For Strack & Billerbeck on γεννήματα ἐχιδνῶν, see their Kommentar, vol. 1, p. 114.) Here are verses (Mt 3:7, Mt 12:34, Mt 23:33) where it occurs in Greek, Armenian (Künzle), and various Georgian versions with, as usual, vocabulary lists and grammatical notes. (A-89/A-844 is given in both asomtavruli and mxedruli.)

Mt 3:7

Ἰδὼν δὲ πολλοὺς τῶν Φαρισαίων καὶ Σαδδουκαίων ἐρχομένους ἐπὶ τὸ βάπτισμα αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γεννήματα ἐχιδνῶν, τίς ὑπέδειξεν ὑμῖν φυγεῖν ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς;

Եւ տեսեալ զբազումս ի սադուկեցւոցն եւ ի փարիսեցւոց եկեալս ի մկրտութիւնն նորա, ասէ ցնոսա· ծնունդք իժից, ո՞ ցոյց ձեզ փախչել ի բարկութենէն որ գալոցն է։.

  • [the order of “Pharisees and Sadducees” is flipped]
  • մկրտութիւն baptism
  • ծնունդ, ծննդեան, -դոց generation, offspring (also nativity, birth, as in ծնունդ Քրիստոսի = Xmas)
  • իժ, -ից viper
  • ցոյց aor 3sg ցուցանեմ, ցուցի to show, indicate, point out
  • փախչել inf of փախչիմ, -եայ to flee
  • բարկութիւն anger, wrath
  • գալոց (inf >) ptcp գամ, եկի to come (see Meillet, Altarm. Elementarbuch § 105e for this kind of ptcp)

3:7 Adishi

[და] ვითარცა იხილნა ფა[რ]ისეველნი და ს[ად]უკეველნი, მომავალნი ნათლის-ღებად მისგან, ჰრქუა მათ: ნაშობნო იქედნეთანო, ვინ გიჩუენა თქუენ სივლტოლაჲ მერმისა მისგან მომავალისა რისხვისა?

  • [Nothing for πολλούς. An apparent doublet: მერმისა…მომავალისა for μελλούσης.]
  • ი-ხილ-ნ-ა aor 3sg N ხილვა to see
  • მომავალი coming, to come (adj), future
  • ნათლის-ღებაჲ baptism (lit. receiving, taking [ღება] the light [ნათელი]; the active counterpart is ნათლის-ცემაჲ, giving the light > to baptize)
  • ნაშობი born, child
  • იქედნეჲ snake (< ἔχιδνα)
  • გ-ი-ჩუენ-ა aor 3sg O2 ჩუენება to show
  • სივლტოლაჲ running, flight (v.n.)
  • მერმეჲ following, next, future
  • რისხვაჲ wrath, anger

3:7 Athonite

და ვითარცა იხილნა მრავალნი ფარისეველნი და სადუკეველნი, მომავალნი ნათლის-ღებად მისგან, ჰრქუა მათ: ნაშობნო იქედნეთანო, ვინ გიჩუენა თქუენ სივლტოლაჲ მერმისა მისგან რისხვისა?

Mt 12:34

γεννήματα ἐχιδνῶν, πῶς δύνασθε ἀγαθὰ λαλεῖν πονηροὶ ὄντες; ἐκ γὰρ τοῦ περισσεύματος τῆς καρδίας τὸ στόμα λαλεῖ.

Ծնունդք իժից· զիա՞րդ կարիցէք բարիս խաւսել որ չարքդ էք· քանզի ի յաւելուածո́յ սրտի խաւսի բերան։.։.

  • զիա՞րդ how?
  • կարիցէք pres subj 2pl կարեմ, կարացի to be able
  • չար, -աց bad, wicked
  • խաւսի pres 3sg խաւսիմ, -եցայ to speak
  • յաւելուած, -ոց surplus, increase

12:34 (A-89/A-844)

ႬႠႸႭႡႬႭ ႨႵႤႣႬႤႧႠႬႭ ႥႤႰ ჄႤႪ ႢႤႼႨႴႤႡႨႱ ႩႤႧႨႪႨႱႠ ႱႨႲႷႭჃႠႣ Ⴐ~ ႧႵ~Ⴌ ႭჃႩႤႧႭჃႰႬႨ ႾႠႰႧ Ⴐ~ ႬႠႫႤႲႠႥႨႱႠႢႠႬ ႢႭჃႪႨႱႠ ႮႨႰႨ ႾႨႲႷჃႱ

ნაშობნო იქედნეთანო ვერ ჴელ-გეწიფების [კე]თილისა სიტყოჳად რ(ამეთოჳ) თქ(ოჳე)ნ ოჳკეთოჳრნი ხართ რ(ამეთოჳ) ნამეტავისაგან გოჳლისა პირი ხიტყჳს

  • ჴელ-გ-ე-წიფებ-ი-ს pres 3sg O2 (indir. vb) ჴელ-წიფება to be able
  • უკეთური bad, evil
  • ხ-არ-თ pres 2pl ყოფა to be
  • ნამეტავი excessive, extra
  • პირი mouth
  • ხ-ი-ტყუ-ი-ს pres 3sg სიტყუა to speak

12:34 Adishi

ნაშობნო იქედნეთანო, ვითარ უძლოთ კეთილისა სიტყუად? რამეთუ თქუენ უკეთურნი ხართ, რამეთუ ნამეტავისაგან გულისა პირი იტყჳს.

  • უ-ძლ-ო-თ aor 2pl ძლება to be able
  • იტყჳს as above, only w/o ხ-

12:34 Athonite

ნაშობნო იქედნეთანო, ვითარ ჴელ-გეწიფების კეთილისა სიტყუად, რამეთუ თქუენ უკეთურნი ხართ? რამეთუ ნამეტავისაგან გულისა პირი იტყჳნ.

  • as Adishi, except with the verb ჴელ-გეწიფების as in A-89/A-844

Mt 23:33

ὄφεις, γεννήματα ἐχιδνῶν, πῶς φύγητε ἀπὸ τῆς κρίσεως τῆς γεέννης;

Աւձք, ծնունդք իժից զիա՞րդ փախնուցուք ի դատաստանէ գեհենին։.

  • աւձ, -ից snake, serpent
  • փախնուցուք pres subj 2pl փախնում, -խեայ to flee
  • դատաստան, -աց judgement

23:33 (A-89/A-844)

ႫႠႧႠ ႧႵ~ႬႧႠჂ ႢႭჃႤႪႬႭ ႣႠ ႬႠႸႭႡႬႭ ႨႵႤႣႬႤႧႠႬႭ Ⴅ~ႰႫႤ ႢႠႬႾႤႰႬႤႧ ႱႠႸႿႤႪႱႠ ႢႤჀႤႬႨႠჂႱႠႱႠ

თქ(ოჳე)ნთაჲ გოჳელნო და ნაშობნო იქედნეთანო ვ(ითა)რმე განხერნეთ საშჯელსა გეჰენიაჲსასა

  • [თქ(ოჳე)ნთაჲ is a plus, as is the და between გოჳელნო and ნაშობნო]
  • გუელი snake
  • გან-ხ-ე-რ-ნ-ე-თ aor conj 2pl (form also aor) განრომა to survive, be saved
  • საშჯელი judgement

23:33 Adishi

გუელნო, ნაშობნო იქედნეთანო, ვითარმე განერნეთ სასჯელსა გეჰენიაჲსასა?

  • განერნეთ as above, only w/o ხ-

23:33 Athonite
გუელნო და ნაშობნო იქედნეთანო, ვითარმე განერნეთ საშჯელსა მას გეჰენიისასა?

  • [და is a plus, as in A-89/A-844]
Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: